ABD’nin köklü Ivy League üniversitelerinden Dartmouth College’da akademik işlerden sorumlu en üst yönetici olan provost (akademik rektör yardımcısı) Santiago Schnell, 28 Ekim 2026’da istifa etti. Öğretim üyelerinden oluşan bir inceleme komisyonu, Schnell’in bazı yayınlarında üretken yapay zekâ araçlarını kullandığını ve bunu yayın kurallarının gerektirdiği şekilde beyan etmediğini tespit etti. Schnell, provostluğun yanı sıra matematik ve biyoloji profesörlüğünden de ayrılarak üniversiteden tamamen ayrılıyor.
Tartışma nasıl başladı?
Olay, Ağustos 2026’da haber sitesi Semafor’un büyük gazetelerde yayımlanan konuk köşe yazılarını yapay zekâ tespit aracından geçirdiği bir analizle başladı. Analizde, Schnell’in Washington Post’ta yayımlanan ve ironik biçimde üniversitelerdeki yapay zekâ kopyacılığını konu alan yazısı da yer alıyordu.
Ardından öğrenci gazetesi The Dartmouth, Schnell’in diğer yazılarını da bir tespit aracından geçirdi. Gazeteye göre ChatGPT’nin 2022’de yaygınlaşmasından önceki metinler insan yazımı çıkarken, son dönem yazılarında yüksek oranda yapay zekâ izi bulundu. Kampüste öğrenciler ve öğretim üyeleri Schnell’in görevden alınması için imza topladı. Üniversite rektörü (president) Sian Leah Beilock da 25 Eylül’de öğretim üyelerinin yürüttüğü bir inceleme başlattı.
Komisyon ne buldu?
- Schnell’in en az bir yayında, yayın organının yapay zekâ kullanımı ve beyan kurallarını ihlal ederek metnini yapay zekâyla “anlamlı ölçüde değiştirdiği”,
- Yapay zekâ kullanımı konusunda “açık davranmadığı”,
- Bu nedenle üniversitenin etik ve mesleki standartlarının gerisinde kaldığı.
Dikkat çeken bir ayrıntı: Komisyon kararını yapay zekâ tespit araçlarına dayandırmadı. Bunun yerine üniversitenin kurumsal yapay zekâ hesabının kullanım kayıtlarını ve Schnell’in e-postalarını inceledi. Basına yansıyan bilgilere göre Schnell bir dergi makalesinde metni kapsamlı biçimde düzenlemek, kod hatalarını ayıklamak ve şekil üretmek için yapay zekâ kullanmış, dergi bunu beyan etmeyi zorunlu tuttuğu hâlde bildirmemişti. Komisyon disiplin cezası önermedi.
Schnell ise yapay zekânın araştırmasının, bilimsel muhakemesinin ya da yazarlığının yerini almadığını, araçları dil düzeltme ve anlatımı netleştirme amacıyla kullandığını savundu. İstifayı kampüse duyuran Beilock, ayrılığın Schnell’in kendi kararı olduğunu belirtti ve yöneticilerin öğrencilerden ve akademisyenlerden beklenen şeffaflığı ve insan muhakemesini bizzat örnek göstermesi gerektiğini vurguladı. Geçici provostluğa tarih profesörü Matthew Delmont getirildi.
Neden önemli?
Olayın ironik bir arka planı var: Dartmouth, yapay zekâ alanının 1956’da kampüste düzenlenen ünlü yaz çalıştayıyla doğduğunu belirterek kendini “yapay zekânın doğum yeri” olarak tanıtıyor. Rektör Beilock da kısa süre önce üniversitede yapay zekânın daha fazla kullanılmasını savunan bir yazı kaleme almıştı. ABD’nin önde gelen yükseköğretim yayını Chronicle of Higher Education, bu istifanın üniversitelerin yapay zekâ kullanımını nasıl tespit edip değerlendireceği konusunda emsal oluşturabileceğini yazdı.
Türkiye’deki akademisyenler için çıkarılacak ders açık: Yapay zekâ kullanmak yasak değil, ama kullanımı gizlemek ciddi sonuçlar doğurabiliyor. Makale ya da yazı göndermeden önce dergi veya yayın organının yapay zekâ politikasını okumak; metin düzenleme, kod ve şekil üretimi gibi kullanımları yöntem ya da teşekkür bölümünde açıkça belirtmek en güvenli yol.
