İhale Süreci ve İhale Sürecinde Ortaya Çıkan Suçlar

-Advertorial-

Kamu kurumları da belirli mala, hizmete, danışmanlık hizmetine veya yapım işine ihtiyaç duyabilir. Kamu kurumlarının bu ihtiyaçlarını diledikleri gibi temin etmesi mümkün değildir. Bu ihtiyaçlar ancak ihaleler sonucunda temin karşılanabilir. Sözlük anlamıyla, işi birçok istekli arasından en uygun şartlarla kabul edene verilmesi anlamına gelen ihaleler, farklı prosedürlerde gerçekleştirilebilmektedir. İhale süreçleri teknik bir yapıya sahip olduğu gibi sıkı kurallara da tabi tutulmuştur. Yine bu kuralların ihlali halinde ise Kamu İhale Kanununda ve Kamu İhale Sözleşmeleri Kanununda çok sayıda idari yaptırım uygulanması öngörülmüştür. İhale sürecindeki bu aykırılıklarla ilgili olarak, geçici teminatın gelir kaydedilmesi, kesin teminatın kamuya gelir kaydedilmesi, kamu ihalelerden yasaklılık, sözleşmenin feshi gibi çok sayıda idari yaptırım mümkün olabilmektedir. Tüm bunlarla birlikte ihale sürecindeki bir takım hareketler ise aynı zamanda Türk Ceza Kanunu uyarınca suç olarak kabul edilmiştir.

Türk Ceza Kanununda ihale süreciyle ilgili ihaleye fesat karıştırma ve edimin ifasına fesat karıştırma şeklinde iki farklı suç düzenlenmiştir. Uygulamada, avukatlar, hakimler ve savcılar tarafından ihale prosedürleri ayrıntılı bir şekilde bilinmediğinden sık sık hatalar yapılabilmektedir. Bu nedenle öncelikle ihale sürecinin ne şekilde gerçekleştiğinin bilinmesi gerekmektedir. Bir mal, hizmet veya yapım işine ihtiyacın ortaya çıkmasıyla birlikte, ilgili kamu kurumu tarafından konuyla ilgili fiyat araştırması yapılmakta, yaklaşık maliyet belirlenmekte ve ihale şartnameleri de hazırlanarak ihale ilan edilmektedir. İhalelerin şeffaflığın ve rekabetin sağlanması amacıyla ilan edilmesi ardından istekli olabilecekler tarafından ihale dokümanları satın alınmakta ve ihale saatinde de istekliler tarafından teklifler sunulmaktadır. Tekliflerin sunulması sonrasında ise İdare tarafından teklifler değerlendirilmekte ve öncelikle uygun olmayan teklifler değerlendirme dışı bırakılmakta ve nihayet ihale uygun olan teklifler arasındaki en avantajlı teklif sahibi uhdesinde bırakılmaktadır. Gerekli sürelerin beklenmesi sonrasında ise bu en avantajlı teklif sahibi ile sözleşme imzalanmaktadır. Tüm bu süreç içerisinde sözleşmenin imzalanmasından önceki bir takım yasak fiil ve davranışların gerçekleştirilmesi halinde ihaleye fesat karıştırma suçu, sözleşmenin imzalanmasından sonraki bir takım yasak fiil ve davranışların gerçekleştirilmesi halinde ise edimin ifasına fesat karıştırma suçu ortaya çıkmaktadır.

İhaleye fesat karıştırma suçu bir başka yazıda daha ayrıntılı olarak incelenecek olmakla birlikte bu yazıda genel olarak ihale süreci hakkında bilgi verilmeye çalışılmıştır. Bir sonraki yazıda ihaleye fesat karıştırma suçunun ortaya çıkış şekillerini, hangi ihalelerde ne şekilde mümkün olabildiğini açıklamaya çalışacağız.